Bardiensten die open blijven, scheidsrechters die ontbreken, een kantine die niet bemand is: veel clubs zijn het zat dat het vrijwilligerswerk op een kleine groep neerkomt. Steeds vaker kiezen ze voor een verplichting, met een boete, een afkoopsom of een borg. Mag dat?
Wat de wet zegt
Ja, maar alleen als het goed is vastgelegd. Volgens artikel 2:34a van het Burgerlijk Wetboek kunnen verplichtingen alleen krachtens de statuten aan het lidmaatschap worden verbonden. In de praktijk:
- de statuten bieden de basis: leden kunnen verplicht worden tot werkzaamheden of een bijdrage;
- de ledenvergadering (ALV) besluit erover;
- het huishoudelijk reglement werkt het uit: hoeveel uur, welke taken, wat er gebeurt als iemand niet meedoet, en wie uitzondering krijgt.
Staat het niet in de statuten, dan is een boete lastig af te dwingen.
Boete, afkoop of borg?
| Model | Hoe het werkt | Hoe het voelt |
|---|---|---|
| Boete | Achteraf betalen als je je uren niet maakte | Als straf |
| Afkoop | Vooraf kiezen: uren maken of een bedrag betalen | Als keuze |
| Borg | Iedereen betaalt vooraf, terug na de uren | Als afspraak |
Een actueel voorbeeld: BVV Barendrecht voert vanaf het seizoen 2026/27 een vrijwilligersbijdrage in van €70 per lid, die met de contributie wordt geïnd. Leden krijgen het bedrag terug na minstens 6 uur vrijwilligerswerk. De club noemt het nadrukkelijk een borg, geen boete.
Waarom het probleem groter is dan bardiensten
Volgens het CBS doen mensen in 2026 weer net zo vaak vrijwilligerswerk als vóór corona. Losse klussen worden dus wel opgepakt. Het knelt bij de vaste functies: penningmeester, secretaris, ledenadministratie, wedstrijdsecretaris. De NOS beschreef in 2025 hoe bestuurders afhaken door regeldruk en aansprakelijkheid.
Een vrijwilligersplicht helpt bij bardiensten, maar niet bij een vacature voor penningmeester. Daarvoor moet het werk zelf lichter worden.
Zo regel je het netjes
- Leg het vast: statuten, ALV-besluit, huishoudelijk reglement.
- Maak taken klein: één bardienst of één keer rijden, geen vage "inzet".
- Laat leden kiezen en ruilen, met een duidelijk rooster.
- Registreer eerlijk wie wat deed; een spreadsheet die niemand bijhoudt, ondermijnt elke regeling.
- Regel uitzonderingen: voor leden met een andere vaste functie, of in een moeilijke situatie.
Het bijhouden van uren, het verdelen van diensten en het herinneren is precies het werk dat Daan voorbereidt. En met Fien loopt een borg of afkoop gewoon mee in de contributierun, met uitleg per lid. Het bestuur keurt goed; de crew doet het regelwerk.